Column: Wat kan de landbouwsector leren van de Denen?
De systeemwereld komt hard in botsing met de leefwereld. Wensdenken legt de bijl aan de pijlersonder onze welvaart. Het gebrek aan kennis over het voedselsysteem is stuitend. Geïnspireerd vanuit morele en elitaire superioriteit worden meningen over vermoede misstanden in het voedselsysteem dominant in de politiek en media geëtaleerd en worden verstrekkende ethische normen opgelegd.
Door de onophoudelijke stroom aan negatieve berichtgeving zijn boeren, tuinders en vissers murw geslagen en sluiten ze zich af voor de buitenwereld. De belangenbehartiging van de agrarische sector is sterk versnipperd; het onderlinge vertrouwen ver te zoeken. Het landbouwakkoord mislukte. Met het opheffen van de productschappen in 2015 verdween de financiering van voorlichtingscampagnes voor zuivel, groente, fruit, eieren en vlees. Ngo’s domineren het publieke domein met indringende boodschappen over megastallen, plofkippen, gifspuiten en sloopkoeien.
De financiële pijn per boer is laag, maar het budget loopt in de miljoenen
In 2024 werd in Denemarken wél een landbouwakkoord gesloten. De diepgewortelde coöperatieve cultuur vormt het fundament van het akkoord. Kenmerkend voor het Deense succes is de wettelijke verankering van public relations en sectorpromotie. Deense boeren betalen een kleine heffing per geproduceerde eenheid of op basis van de waarde van hun landbouwgrond. Omdat iedereen meebetaalt, is de financiële pijn per boer laag, maar loopt het budget in de miljoenen. Dit geld wordt ondergebracht in een onafhankelijke, wettelijke verankerde stichting die het budget aanwendt om maatschappelijk draagvlak te creëren – a license to produce –, consumenten voor te lichten over duurzaamheidsstappen van de boer én om de sterke exportpositie van Deense producten wereldwijd te promoten.
In Nederland worden volgens een vergelijkbare algemeenverbindendverklaring (AVV) automatisch gelden van boeren geïnd ten behoeve van onder andere ZuivelNL, BO Akkerbouw en Producenten Organisatie Varkenshouderij (POV). Met uitzondering van POV, die actief met ‘The Pig Story’ naar buiten treedt, is de zichtbaarheid van ZuivelNL en BO Akkerbouw in het publieke domein – radio, tv, dagbladen, online - nihil.
Dit wekt verbazing, aangezien deze organisaties volgens hun openbare jaarcijfers over een budget van respectievelijk ruim 11 en 3 miljoen euro beschikken. Intussen gaan, tot ergernis van de melkveehouders en akkerbouwers, de sloopmelk- en gifkarcampagnes onverminderd door. Opnieuw blokkeert versnippering van gelden een positief, optimistisch beeld over de Nederlandse land- en tuinbouw.
Een campagne over hoe boeren werken aan biodiversiteit en stikstofreductie mag collectief gefinancierd worden
Nederland moet de AVV slimmer inzetten. Een campagne over hoe boeren werken aan biodiversiteit en stikstofreductie mag collectief gefinancierd worden, omdat dit een maatschappelijk belang dient.
Omgerekend over vijftigduizend Nederlandse boeren en tuinders levert een jaarlijkse heffing van 200 euro per bedrijf een budget van 10 miljoen euro op. RVO int deze heffing en stort deze direct door naar de onafhankelijke stichting.
In het coalitieakkoord geven D66, CDA en VVD blijk van hun voornemen de uitvoeringskracht van de sector te versterken: ‘Daarom starten we met het oprichten van een productschap 2.0.’ Dit voornemen is hét momentum om over onze ego’s en schaduw heen te stappen en echt werk te maken van één overkoepelende onafhankelijke publicrelationsorganisatie.
Wie helpt mee om deze handschoen op te pakken? Ik doe het belangeloos uit algemeen verbindend belang. Wat doe jij?
