Hoogheemraadschap van Rijnland: 'Nog te veel gewasbeschermingsmiddelen in oppervlaktewater'

Dit blijkt uit de monitoring door Rijnland in het 'agrarisch meetnet'. Rijnland doet metingen in het oppervlaktewater. Hierbij wordt gemeten of een stof in een hogere concentratie in het water aanwezig is dan de vastgestelde norm. In 2025 werden iets minder normoverschrijdingen gemeten dan in 2024. Dit is vergelijkbaar met het aantal in 2023. Daarnaast valt op dat er in 2025 meer hoge piekconcentraties zijn gemeten die acuut een schadelijk effect hebben op waterorganismen.

Daling niet snel genoeg

In de afgelopen vijf jaar is er sprake van een heel licht dalende trend van het aantal normoverschrijdingen als het gaat om stoffen uit gewasbeschermingsmiddelen. Deze daling gaat echter volgens Rijnland niet snel genoeg om in 2027, het doeljaar voor de Kaderrichtlijn Water, op nul normoverschrijdingen uit te komen. ‘Geen normoverschrijdingen meer in het jaar 2027 is ook in de Toekomstvisie gewasbescherming 2030 tussen sectoren en overheden afgesproken.’

Intensieve teelt

De meetpunten van het agrarisch meetnet zijn verdeeld over gebieden waar intensief akkerbouw, bollenteelt, boomteelt, glastuinbouw of melkveehouderij plaatsvindt. In al deze gebieden zijn normoverschrijdingen gemeten, vaak zijn dit stoffen die worden gebruikt in de betreffende teelt. Alleen in het boomteeltgebied is het aantal normoverschrijdingen in 2025 lager dan in 2023 én 2024.

Bodemherbicide akkerbouw

Pendimethalin is bijvoorbeeld een bodemherbicide, die vaak normoverschrijdend wordt gevonden in bollenteelt en akkerbouw. In de bollenteelt was het aantal normoverschrijdingen in 2025 lager ten opzichte van 2024. Rijnland daarover: ‘In deze sector was veel aandacht voor emissies van deze stof. Op de akkerbouwlocaties was het aantal normoverschrijdingen van deze stof juist vergelijkbaar met eerdere jaren. Elk jaar wordt de stof ergens in te hoge concentraties gemeten op de akkerbouwmeetpunten, steeds op een andere locatie. Andere stoffen zien we juist toenemen, zoals de schimmelbestrijder pyraclostrobin (een dompelmiddel in bollenteelt) en insectenbestrijder esfenvaleraat’, vervolgt het hoogheemraadschap.

Piek aclonifen in grasland

‘Opvallend is dat er in 2025 ook een normoverschrijding in het gebied met voornamelijk grasland (melkveehouderij) is gevonden’, constateert Rijnland. ‘De afgelopen jaren waren hier geen normoverschrijdingen. Het gaat om een hoge piek van de onkruidbestrijder aclonifen. Deze stof mag worden toegepast in onder andere akkerbouwgewassen, maar niet op grasland.’ Rijnland heeft de bron niet kunnen achterhalen.

Terugkoppeling

Ook in 2026 blijft Rijnland de waterkwaliteit meten via het agrarisch meetnet. Wanneer Rijnland een opvallend hoge concentratie ziet, wordt dit zo snel mogelijk teruggekoppeld aan de teeltgroep. Dat doet Rijnland naar eigen zeggen via de belangenbehartigers of door met ondernemers in het betreffende gebied in gesprek te gaan. ‘Hierdoor krijgen we sneller en beter zicht op de oorzaak van de emissies en kan een bedrijf maatregelen nemen om emissies in de toekomst te voorkomen.’ Wanneer er overtredingen worden geconstateerd zal Rijnland handhavend optreden.

Hulp boeren

Voor het structureel verbeteren van de waterkwaliteit blijft de hulp van boeren hard nodig, stelt Rijnland. Via het Landbouwportaal Rijnland kunnen boeren in 2026 nog een gratis coachbezoek aanvragen. ‘De coach denkt vrijblijvend mee over maatregelen die passen in de bedrijfsvoering.' Voor een aantal maatregelen is ook subsidie beschikbaar. Aanmelden daarvoor kan hier.

Inleveren tot 31 maart

Mochten er bij een bedrijf nog middelen staan die niet meer zijn toegelaten, kunnen deze ingeleverd worden via STORL. Tot 31 maart kunnen boeren zich aanmelden voor het afvoeren van deze resten.