Opinie: Het kantelpunt – the point of no return

De Nederlandse land- en tuinbouw staat al jaren onder zware druk. Regels stapelen zich op, perspectief verdwijnt en ondertussen blijven we spreken over 'transitie'; alsof het om een beheersbaar proces gaat. Maar wie eerlijk kijkt, ziet iets anders: een sector die structureel wordt verzwakt, terwijl onze voedselzekerheid steeds kwetsbaarder wordt.

Nooit meer honger was ooit een belofte die voortkwam uit ervaring. Uit schaarste. Uit weten wat er gebeurt als je afhankelijk wordt. Die les lijken we vergeten. Een paar dagen sneeuw en schappen raken leeg. Eén gerichte verstoring in Europa en het dagelijks leven loopt vast. Geen oorlog, geen ramp — alleen kwetsbaarheid.

Boeren, tuinders, kwekers en vissers weten dat voedselproductie geen theorie is. Zij werken met dieren, planten, bodem, water en weer. Zij weten dat je geen achttien miljoen mensen voedt met modellen, computers of wensbeelden alleen. Toch is precies dát het verhaal dat steeds vaker leidend is.

Ook binnen de sector moeten we eerlijk zijn. De rek is eruit. De druk is groot en het onbegrip diep. Daarbovenop komt een probleem dat we te weinig benoemen: de versnippering van belangenbehartiging.

Nederland kent een groot aantal landbouw-, tuinbouw-, visserij- en ketenorganisaties. Per sector, per product, per bedrijfsmodel, per regio. Dat is begrijpelijk, maar het gevolg is dat we zelden nog met één stem spreken. Waar de één inzet op meebewegen om ruimte te behouden, voelt de ander zich gedwongen tot verzet om te overleven. En terwijl wij onderling verdeeld zijn, worden besluiten genomen die iedereen raken.

Verdeel en heers werkt alleen als wij het laten gebeuren.

Ondertussen gaat het werk altijd door. Op het erf, in de kas, op het land en op zee. Dieren moeten verzorgd worden, gewassen groeien door en bedrijven kennen geen pauzeknop. Dat maakt deze sector veerkrachtig, maar ook kwetsbaar.

Verbinden vraagt meer dan woorden

Verbinding ontstaat niet vanzelf en vraagt meer dan oproepen alleen. Het begint met het erkennen van elkaars positie, belangen en tempo. Niet één organisatie die het voortouw neemt, maar structureel overleg tussen sectoren, ketens en generaties, met één gedeelde ondergrens: voedselzekerheid, werkbaarheid en toekomstperspectief. Geen eenheidsworst, wel gezamenlijke lijnen richting politiek en maatschappij.

Die kracht is er. Wie samenkomt met boeren, tuinders, kwekers en vissers ziet vakmanschap, innovatie en bereidheid om verantwoordelijkheid te nemen. Ook de toekomst is er nog: jonge ondernemers die willen investeren en vernieuwen, mits er ruimte en vertrouwen is.

Voedsel is van levensbelang. Het boerenland is de aorta van Nederland. De agrarische sector is het bloed dat alles in beweging houdt. Snijd je dat af, dan verzwakt niet alleen een sector, maar het hele systeem.

Daarom is dit de oproep: verbind u — over sectoren, ketens en organisatiegrenzen heen. Zet ego’s opzij. Sta als een blok. Niet uit boosheid, maar uit verantwoordelijkheid. Met één duidelijke boodschap: zonder boeren, tuinders, kwekers en vissers is er geen voedselzekerheid.

Het kantelpunt is bereikt.

Laten we niet later hoeven zeggen dat we het zagen aankomen — maar niets deden.

'Wie ’t land bewaart, bewaart het leven.'